DS&TH – Một dự án villa nghỉ dưỡng tựa lưng vào những dãy núi thường xuyên chìm trong sương mờ của Z Design gây ấn tượng bởi cách công trình không cố gắng trở thành tâm điểm. Khối nhà lặng lẽ nép mình giữa những gốc tùng, khu vườn và cảnh sắc tự nhiên, mở ra một cách tiếp cận kiến trúc đề cao sự tĩnh tại thay vì phô diễn. Từ công trình này, chúng tôi tìm đến KTS Xuân Khánh để trò chuyện về câu chuyện phía sau thiết kế và hành trình hình thành tư duy làm nghề đầy thú vị này!
Nghệ thuật kiến trúc chọn cách “lùi lại” để thiên nhiên lên tiếng
Xin chào KTS Xuân Khánh! Trong quá trình làm nghề và xây dựng Z Design Studio, điều gì đã khiến anh thay đổi hoàn toàn hướng tiếp cận ban đầu của dự án villa nghỉ dưỡng này?
Xin chào quý độc giả! Đây là một dự án villa nghỉ dưỡng nằm tựa lưng vào những dãy núi thường xuyên chìm trong sương mờ. Khi mới nhận đề bài, với quỹ đất rộng, cái tôi của một kiến trúc sư trẻ đã thôi thúc tôi phác thảo một khối công trình đồ sộ, góc cạnh để phô diễn kỹ thuật và hình khối.
Tuy nhiên, khi tôi đưa bản vẽ cho gia chủ – một người muốn tìm chốn an trú sau nhiều năm bôn ba thương trường, anh ấy nói: “Anh không muốn xây một pháo đài bê tông để giam mình lại. Anh muốn một ngôi nhà mà khi ngồi ở phòng khách, anh vẫn thấy mình đang ở giữa khu vườn và hít thở được sương núi”. Câu nói ấy khiến tôi nhìn lại toàn bộ ý tưởng ban đầu. Tôi nhận ra mình đang đặt công trình ở vị trí trung tâm, trong khi điều gia chủ thực sự tìm kiếm lại là cảm giác được sống giữa thiên nhiên. Vì vậy, tôi quyết định gạt bỏ cái tôi thiết kế chọn cách lùi lại.
Khu vườn thiền tịnh được nhường vai chính, còn khối nhà được gọt giũa trở nên “trong suốt” hơn với những mảng kính lớn, để công trình tĩnh lặng nép mình giữa những gốc tùng, sương núi và thiên nhiên. Từ trải nghiệm ấy, tôi hiểu rằng kiến trúc đôi khi không cần cất tiếng quá lớn để khẳng định mình. Nó có thể lùi lại, trở thành một chiếc khung tranh tinh giản để thiên nhiên bước vào. Đó cũng là chiếc la bàn định hình lại tư duy thiết kế của Z Design từ ngày ấy.
Sức nặng phía sau mỗi bản vẽ của KTS Xuân Khánh
Mỗi bản vẽ hoàn thiện có thể được nhìn thấy bằng hình ảnh, nhưng phía sau đó thường là rất nhiều trải nghiệm, áp lực và lựa chọn. Với anh, điều khó nhất nhưng cũng đáng giá nhất mà nghề kiến trúc đã dạy mình là gì?
Phía sau mỗi công trình “đẹp mắt” hiếm khi là một con đường bằng phẳng, mà luôn có những tranh luận và lựa chọn. Tôi phải liên tục đặt “cái tôi” nghệ thuật lên bàn cân với những giới hạn thực tế như ngân sách, năng lực thi công, kết cấu hay vật lý kiến trúc. Có những lúc phải cắt bỏ một chi tiết hình khối tâm đắc hoặc thay đổi vật liệu yêu thích để công trình thực sự khả thi. Nhưng điều khó nhất không nằm ở những bài toán kỹ thuật, mà là trách nhiệm khi kiến trúc can thiệp vào cuộc sống của người khác. Một ngôi nhà có thể là tài sản lớn nhất, là sự tích cóp của nhiều năm và nơi lưu giữ ký ức của cả một gia đình. Vì thế, việc “thiết kế kịch bản sinh hoạt” cho người khác luôn là một trách nhiệm rất lớn.
Cũng từ đó, nghề dạy tôi bước ra khỏi thế giới của những khối hình học để trở thành một người thấu cảm hơn: quan sát những thói quen nhỏ, lắng nghe cả những điều khách hàng chưa nói để hiểu nhu cầu của từng thành viên, từng thế hệ. Đáng giá nhất không phải là lời khen dành cho một mặt tiền ấn tượng, mà là khi trở lại một dự án sau vài năm và thấy không gian mình tạo nên thực sự bao bọc, nâng đỡ và góp phần làm nên hạnh phúc của một gia đình.
Khi công trình không còn là một “vật thể tĩnh”
Sau nhiều năm làm nghề, có điều gì về nghề kiến trúc mà trước đây anh từng nghĩ khác nhưng càng đi sâu lại càng có một cách nhìn khác?
Những năm đầu bước vào nghề, tôi từng nhìn kiến trúc qua lăng kính khá duy mỹ. Tôi say mê hình khối, ánh sáng, tỷ lệ và những bản vẽ đẹp mắt, xem công trình như một “vật thể tĩnh”. Nhưng khi thành lập Z Design và trực tiếp bước vào những dự án thực tế, hệ quy chiếu ấy dần thay đổi.
Rời bàn vẽ để đến công trường, tôi nhận ra một công trình không hề tĩnh. Nó giống một “cơ thể sống”, phải liên tục đối diện với thời tiết, vật liệu, kết cấu và những tác động vật lý theo thời gian. Một mảng đá travertine, hệ lam gỗ hay khoảng hiên xanh vì thế không thể chỉ được lựa chọn bởi yếu tố thẩm mỹ. Đằng sau mỗi quyết định là những bài toán về nắng, gió, chống thấm, độ bền và khả năng vận hành lâu dài.
Chính những va chạm ấy đã thay đổi cách tôi thiết kế. Thay vì bắt đầu bằng hình khối cảm tính, tôi chuyển sang tư duy kỹ thuật và hệ thống, thiết kế từ bên trong ra ngoài, dựa trên đặc tính vật liệu và điều kiện vi khí hậu. Tôi hiểu rằng kiến trúc sư không chỉ tạo nên một lớp áo đẹp để ngắm nhìn, mà phải kiến tạo một không gian bền vững, tĩnh tại và đủ sức chở che cho những con người sống bên trong.
Nếu nhìn lại chặng đường đã qua, anh muốn được nhớ đến là một kiến trúc sư như thế nào? Và phía trước, anh muốn tiếp tục khám phá điều gì ở nghề?
Tôi muốn mọi người nhớ đến mình như một “người kể chuyện bằng không gian” và là người luôn trân quý những giá trị bền vững. Di sản thực sự mà tôi hy vọng để lại cho gia chủ là cảm giác an tâm, là bầu không khí bình yên, hạnh phúc cho các thế hệ gia đình sống trong không gian mà mình từng đặt trọn tâm tư để phác họa. Kiến trúc với tôi chưa bao giờ là một cuốn sách đã đọc xong. Hành trình phía trước không hướng ra bên ngoài để chạy theo những trào lưu hình thức mới, mà quay vào chiều sâu để mài giũa “độ chín” trong hành nghề.
Tôi muốn cùng Z Design đào sâu vào mối liên kết giữa cấu trúc không gian và tâm lý con người; khám phá cách một khoảng lùi kiến trúc tạo ra sự tĩnh tại hay ánh sáng tự nhiên xoa dịu những căng thẳng đời thường.
Để mỗi dự án không chỉ là một công trình, mà thực sự trở thành một chốn về thấu cảm, biết lắng nghe và ôm trọn lấy sự bình yên của gia đình.
Cảm ơn KTS Xuân Khánh vì những chia sẻ chân thành và sâu sắc về tư duy thiết kế, những trải nghiệm trong nghề cũng như cách anh tìm kiếm những giá trị bền vững trong kiến trúc. Chúc anh cùng Z Design Studio tiếp tục tạo nên những không gian giàu bản sắc, nơi kiến trúc không chỉ để ngắm nhìn mà còn thực sự đồng hành cùng đời sống, lưu giữ những giá trị bình yên cho mỗi gia đình.
Cùng theo dõi thêm về KTS Xuân Khánh và Z Design Studio tại:
- Facebook cá nhân: Xuân Khánh
- Fanpage thương hiệu: Z Design Studio
Ảnh: NVCC
