KNNT – Hơn một thập kỷ theo đuổi hội họa, họa sĩ Nguyễn Duy Luân lựa chọn con đường sáng tác độc lập, lấy cảm xúc và trải nghiệm cá nhân làm điểm xuất phát.
Thay vì tái hiện hiện thực một cách trực tiếp, anh tìm cách diễn đạt cảm nhận của mình về hiện thực. Vì thế, mỗi tác phẩm không chỉ là hình ảnh được đặt lên mặt toan mà còn là không gian để người xem tự tìm thấy cách lý giải riêng. Hãy cùng khám phá ngay trong chuyên mục kỳ này!
Từ sự chính xác của kiến trúc đến tự do trong hội họa
Lớn lên ở vùng quê nghèo, chàng họa sĩ sinh năm 1992 đã sớm dành tình yêu cho hội họa. Họa sĩ Nguyễn Duy Luân không có điều kiện theo học mỹ thuật bài bản, anh chủ yếu tự học, tự rèn luyện.
Luân theo học ngành kiến trúc. Quá trình đào tạo giúp anh rèn luyện khả năng xử lý đường nét, hình khối, tỷ lệ và cấu trúc – Những yếu tố đòi hỏi sự chính xác và tính kiểm soát cao.
Tuy nhiên, điều đó không mang lại cho anh sự chân thực trong cảm xúc. Bén duyên với hội họa, anh nhận ra mình cần tìm một cách tiếp cận khác. Nếu kiến trúc đặt nặng tính toán và tổ chức thì hội họa cho phép anh làm việc nhiều hơn với cảm xúc, trực giác và những yếu tố khó định hình bằng lý trí.
Anh cho hay: “Kiến trúc cho tôi khả năng kiểm soát, còn hội họa giúp tôi học cách buông bỏ sự kiểm soát đó”, có thể xem là một trong những chuyển biến quan trọng trong quá trình sáng tác của Luân.
Bước ngoặt đến khi anh có cơ duyên gặp họa sĩ Vũ Trọng Thuấn – Dưới sự dẫn dắt tài tình của Thầy đã giúp Luân có cái nhìn sâu hơn về thực hành hội họa, từ kỹ thuật làm vóc sơn mài, làm khung tranh đến quá trình sáng tác và tư duy nghệ thuật.
Đây cũng là giai đoạn góp phần định hình rõ hơn quan niệm và hướng đi riêng của anh trong hội họa. Với anh, lịch sử phát triển của nghệ thuật là quá trình mở rộng biên giới của chính nó.
Họa sĩ Nguyễn Duy Luân không vẽ hiện thực, mà vẽ cảm giác về hiện thực
Trong quá trình sáng tác, Nguyễn Duy Luân thường không bắt đầu bằng một hình ảnh hay câu chuyện được xác định từ trước. Thay vào đó, một nét vẽ hoặc mảng màu có thể trở thành điểm khởi đầu, từ đó những cảm xúc thuần túy nằm sâu trong tâm thức nối tiếp nhau hình thành.
Quá trình này diễn ra như một cuộc đối thoại giữa ý thức, vô thức và hình ảnh. Những gì xuất hiện trên tranh được hình thành từ kiến thức, ký ức và trải nghiệm mà người họa sĩ đã tích lũy theo thời gian.
“Tôi không cố tình vẽ đúng về một cái gì đó, mà tôi vẽ cảm giác về nó. Tôi không vẽ hiện thực mà vẽ cảm giác về hiện thực, không vẽ ánh sáng mà vẽ cảm giác về ánh sáng, không vẽ thiên nhiên mà vẽ cảm giác về thiên nhiên”, anh chia sẻ.
Quan niệm này chi phối khá rõ ngôn ngữ tạo hình của Luân. Anh không đặt mục tiêu mô tả chính xác một sự vật hay cảnh vật, mà tập trung vào cách hình ảnh được chuyển hóa thông qua màu sắc, ánh sáng, đường nét, khoảng không, nhịp điệu.
Các tác phẩm vì thế thường nằm ở ranh giới giữa hiện thực và trừu tượng. Hình ảnh quen thuộc có thể vẫn xuất hiện, nhưng được biến đổi để tạo nên một không gian mới, nơi cảm xúc và liên tưởng của người xem đóng vai trò quan trọng.
Họa sĩ Nguyễn Duy Luân không muốn biến tranh thành những câu chuyện minh họa hay đóng khung tác phẩm trong một thông điệp duy nhất. Với anh, “Cùng một tác phẩm, mỗi người có thể có một cảm nhận khác nhau, thậm chí cùng một người nhưng ở những thời điểm khác nhau cũng có thể nhìn thấy những điều khác lạ hoặc thấy chính mình”, quan niệm này khiến Luân lựa chọn hạn chế việc giải thích hay áp đặt cách hiểu cho người thưởng lãm.
Trên hành trình ấy, họa sĩ Nguyễn Duy Luân cũng chủ động dành những khoảng lặng cho sáng tác. Có những giai đoạn anh ngừng vẽ hoặc giảm nhịp độ làm việc để tránh lặp lại chính mình.
Kiên trì hay bảo thủ? – Câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ
Theo đuổi nghệ thuật độc lập đồng nghĩa với việc Nguyễn Duy Luân phải đối diện không ít khó khăn. Việc duy trì đời sống bằng hội họa không hề dễ dàng, trong khi ngôn ngữ nghệ thuật mang tính tìm tòi của anh không phải lúc nào cũng dễ tiếp cận với số đông.
Thị trường dành cho những tác phẩm có tính thử nghiệm vẫn còn nhiều hạn chế. Bởi vậy, sau hơn một thập kỷ làm nghề, nhìn lại lựa chọn của mình, anh từng tự hỏi: “Qua bao năm chưa có thành tựu gì nổi bật, tôi không biết mình đang kiên trì hay bảo thủ với con đường, lý tưởng nghệ thuật mà mình đang theo. Thành công thì là kiên trì, thất bại thì là bảo thủ”.
Câu hỏi ấy đến nay vẫn chưa có câu trả lời rõ ràng. Tuy nhiên, thay vì tìm kiếm một đáp án từ bên ngoài, Luân tiếp tục lựa chọn công việc quen thuộc: Trở lại với giá vẽ và bắt đầu một tác phẩm mới.
Ở chặng đường phía trước, anh Luân muốn đào sâu hơn lý tưởng nghệ thuật, diễn đạt thế giới bên trong bằng một ngôn ngữ ngày càng chân thật và rõ nét.
Với anh, thành quả của hơn một thập kỷ làm nghề đôi khi không nằm ở những dấu mốc lớn, mà ở việc hoàn thành một tác phẩm khiến bản thân cảm thấy hài lòng. Trên chặng đường phía trước, anh muốn tiếp tục đào sâu quan niệm nghệ thuật của mình, tìm kiếm một ngôn ngữ tạo hình ngày càng rõ nét và chân thật hơn.
Đứng trước mỗi tấm toan, Nguyễn Duy Luân vẫn bắt đầu từ một quá trình tìm kiếm. Đó không nhất thiết là hành trình đi tìm công thức thành công, mà là cách người họa sĩ kiểm chứng những lựa chọn của mình thông qua chính quá trình sáng tác.
Và khi câu hỏi “ Kiên trì hay bảo thủ? ” vẫn còn bỏ ngỏ, việc tiếp tục vẽ có lẽ là câu trả lời mà Nguyễn Duy Luân đang lựa chọn ở thời điểm hiện tại.
Khép lại chuyên mục kỳ này, chúc họa sĩ Nguyễn Duy Luân tiếp tục giữ vững tiếng nói nghệ thuật riêng và có thêm nhiều tác phẩm ghi dấu trên hành trình phía trước.
