DS&TH – Trong một lần gặp gỡ, Đạo diễn Nguyễn Trung Quý đã có những chia sẻ chân thành về hành trình làm nghề, góc nhìn sáng tạo từ cảm xúc khán giả và những dư âm đặc biệt mà “Về đây bốn cánh chim trời” vẫn để lại trong anh đến hôm nay.
Phía sau ánh sáng là hành trình kể chuyện bằng cảm xúc
Dường như anh luôn dành rất nhiều thời gian để quan sát sân khấu từ phía dưới thay vì chỉ theo dõi qua hệ thống kỹ thuật?
Tôi nghĩ đó là thói quen tôi hình thành từ những ngày đầu làm nghề. Mỗi khi một chương trình chuẩn bị diễn ra, tôi thường tự ngồi ở nhiều vị trí trong khán phòng để cảm nhận đúng những gì khán giả sẽ thấy. Với tôi, sân khấu vừa là nơi trình diễn, cũng vừa là một không gian kể chuyện, trong đó ánh sáng giữ vai trò như một ngôn ngữ riêng.
Nhiều người nghĩ ánh sáng chỉ để làm đẹp sân khấu, nhưng điều đó chưa đủ. Một mảng sáng đặt đúng chỗ, đúng thời điểm có thể tạo ra cảm xúc rất khác, thậm chí một khoảng tối được giữ lại cũng mang nhiều ý nghĩa hơn những hiệu ứng rực rỡ. Tôi luôn tin rằng điều khán giả mang về sau mỗi chương trình, sự kiện,… đó chính là cảm xúc còn đọng khi ánh đèn khép lại.
Điều gì là ưu tiên hàng đầu của anh khi xây dựng một sân khấu?
Luôn là khán giả. Tôi bắt đầu mọi ý tưởng bằng một câu hỏi đơn giản: người xem sẽ cảm nhận điều gì?. Nếu một sân khấu đẹp nhưng không tạo được kết nối, thì vẫn chưa trọn vẹn. Vì vậy, từ bố cục không gian đến ánh sáng hay hiệu ứng, tất cả đều hướng về cảm xúc người xem. Đến hiện tại, tôi vẫn giữ nguyên cách tiếp cận ấy, để mỗi mảng sáng đều có lý do tồn tại, và mỗi khoảnh khắc đều góp phần dẫn dắt cảm xúc khán giả.
Khi công nghệ phát triển, cảm xúc vẫn là điều quan trọng
Công nghệ sân khấu ngày càng hiện đại. Điều đó có thay đổi cách anh tiếp cận nghề không?
Công nghệ mang đến cho người làm nghề nhiều công cụ hơn để sáng tạo, nhiều lựa chọn hơn so với trước đây. Nhưng càng làm lâu, tôi càng nhận ra công nghệ chỉ là phương tiện. Khán giả có thể ấn tượng trong vài giây trước một hiệu ứng, nhưng thứ ở lại lâu hơn luôn là cảm xúc.
Vì vậy, tôi luôn cố gắng cân bằng giữa kỹ thuật và nghệ thuật. Có những sân khấu cần sự hoành tráng để tạo điểm nhấn, nhưng cũng có những khoảnh khắc chỉ cần một tia sáng rất nhẹ cũng đủ để kể trọn một câu chuyện. Với tôi, giá trị lớn nhất của sân khấu vẫn là khả năng chạm đến cảm xúc con người.
Điều gì khiến anh vẫn giữ được cảm hứng sau nhiều năm làm nghề?
Đó là những phản ứng rất thật của khán giả. Có những đêm diễn kết thúc, tôi đứng phía sau và thấy mọi người chưa vội rời đi, họ ngồi lại thêm vài phút, lặng im hoặc trò chuyện rất khẽ. Những khoảnh khắc ấy khiến tôi tin rằng sân khấu đã làm tròn vai trò của nó.
Là người đứng sau ánh đèn, tôi không tìm kiếm sự xuất hiện của bản thân. Điều khiến tôi hạnh phúc nhất đơn giản là khi khán giả thật sự sống trong câu chuyện mà chương trình mang lại.
“Về đây bốn cánh chim trời” – Sân khấu khiến tôi nặng lòng nhất
Trong hành trình làm nghề của mình, đâu là sân khấu để lại cho anh nhiều cảm xúc và sự trăn trở nhất?
Nếu phải chọn một chương trình khiến tôi nhớ mãi, đó có lẽ là “Về đây bốn cánh chim trời”. Tôi bước vào dự án với sự tôn trọng rất lớn dành cho âm nhạc, dành cho những nhạc sĩ đã đi cùng ký ức của nhiều thế hệ, đặc biệt là nhạc sĩ Trần Tiến. Tôi và ê-kíp “đau đầu” khi giải bài toán lớn: Làm thế nào để tạo nên một không gian mà ở đó tất cả mọi người có thể tìm về với ký ức của chính mình.
Điều gì khiến anh nhớ nhất khi nhìn lại chương trình ấy?
Không phải ánh sáng hay sân khấu, mà là khán giả. Tôi vẫn nhớ những cụ già tóc bạc, chống gậy hoặc ngồi xe lăn đến từ rất sớm, có người mang theo thuốc men, có người được dìu đi. Họ không đến để xem một chương trình giải trí, mà chỉ để được gặp lại Trần Tiến thêm một lần nữa. Khoảnh khắc ấy khiến tôi nhận ra đó không chỉ là một đêm nhạc, mà là cuộc gặp gỡ với thanh xuân và ký ức.
Và chương trình ấy đã để lại cho anh điều gì?
Một cảm giác nặng lòng nhưng rất đẹp. Từng lớp cảnh, từng khoảng sáng đều được cân nhắc bằng sự trách nhiệm và kính trọng. Tôi đã đứng sau nhiều sân khấu, nhưng hiếm có chương trình nào khiến tôi lặng người như vậy. Có lẽ nhiều năm sau, tôi vẫn sẽ nhớ “Về đây bốn cánh chim trời” như một dấu ấn không nằm ở quy mô, mà ở những cảm xúc chân thật nó để lại.
Cuộc trò chuyện tạm dừng khi ánh đèn sân khấu bắt đầu sáng lên. Đại diễn Nguyễn Trung Quý khẽ xin phép quay trở lại vị trí làm việc quen thuộc phía sau cánh gà. Với anh, mỗi sân khấu là một câu chuyện cần được kể bằng cảm xúc, như cách “Về đây bốn cánh chim trời” vẫn còn để lại những dư âm đáng nhớ trong hành trình làm nghề của anh đến hôm nay
