DS&TH – Có những câu hỏi, càng cố trả lời lại càng trở nên hời hợt. “Âm nhạc có thực sự quan trọng?” là một trong số đó. Bởi lẽ, nó không nằm ở phạm vi đúng – sai, cần – không cần, mà nằm ở cách mỗi con người trải nghiệm sự tồn tại của chính mình. Hành trình của nghệ sĩ Moram (tên thật là Lê Nam Đình), được giới nghệ thuật biết đến là tay chơi violin và cello chuyên nghiệp sẽ giải đáp ngay trong chuyên mục ngày hôm nay!
Âm nhạc không cần thiết, nhưng thiếu nó, con người trở nên thiếu chính mình
Là một nghệ sĩ biểu diễn sân khấu, thầy dạy học âm nhạc, anh Lê Nam Đình không né tránh thực tế khi nói về âm nhạc. “Nếu nói về nhu cầu để sống, âm nhạc không phải là thứ bắt buộc. Nhưng nếu thiếu nó, anh cảm giác mình chỉ đang tồn tại, chứ chưa thực sự sống”. Khoảng cách giữa “tồn tại” và “sống”, tưởng chừng mong manh, lại chính là nơi âm nhạc bắt đầu có ý nghĩa. Không phải như một điều kiện bắt buộc, mà như một yếu tố khiến đời sống có chiều sâu, có rung động, có khả năng chạm tới những tầng cảm xúc mà lý trí không thể gọi tên.
Anh tâm đắc chia sẻ thêm: “Cuộc đời giống như một căn phòng. Âm nhạc là cái ban công của căn phòng đó. Một căn phòng vẫn có thể đủ đầy, kín gió, an toàn, tiện nghi, nhưng nếu không có ban công, nó sẽ mãi là một không gian khép kín. Không có nơi để đón nắng, không có nơi để nhìn xa, không có khoảng lặng để thở sâu hơn một nhịp”. Nhờ có “ban công”, con người không chỉ sống bên trong mình, mà còn có cơ hội bước ra ngoài, chạm vào thế giới, và nhận lại những rung động mà nếu ở trong sự khép kín, sẽ không bao giờ có được.
Âm nhạc không xa xỉ, chỉ là chưa được đặt đúng vị trí
Những nhạc cụ như violin hay cello thường được đặt trong một không gian trang trọng, đôi khi tạo ra khoảng cách vô hình với đời sống. Nhưng nghệ sĩ Moram lại nhìn mọi thứ đơn giản hơn: “Âm nhạc giống như hơi thở. Nó luôn ở đó, chỉ là mình có nhận ra hay không”. Có lẽ, thứ khiến âm nhạc trở nên “xa xỉ” không phải là bản chất của nó, mà là cách con người vô tình đẩy nó ra xa khỏi đời sống. Trong khi thực tế, đôi khi chỉ cần một giai điệu thoáng qua, một âm thanh vô tình chạm đến, cũng đủ làm thay đổi trạng thái của một con người trong khoảnh khắc.
Điều sâu sắc nhất trong cách nam nghệ sĩ 9x nhìn âm nhạc không nằm ở biểu diễn, mà ở sự đối diện: “Âm nhạc không trả lời thay mình, nhưng nó giúp mình nghe rõ hơn những gì đang diễn ra bên trong”. Không giống lời nói, có thể chỉnh sửa, che giấu hay lựa chọn, âm nhạc lại đi thẳng vào cảm xúc. Nó không tranh luận, không phản biện, không ép buộc, nhưng khi một người thực sự lắng nghe, họ gần như không thể né tránh chính mình. Ở tầng đó, âm nhạc không còn đơn thuần là nghệ thuật, mà trở thành một dạng phản chiếu nội tâm, người nghe được nhìn thấy mình rõ ràng hơn, dù đôi khi điều đó không dễ chịu.
Như vậy, âm nhạc chỉ trở nên có ý nghĩa khi một điều xảy ra: sự cộng hưởng. Khi một nốt nhạc chạm đúng vào một ký ức, khi một đoạn giai điệu khớp với một cảm xúc chưa từng được gọi tên, khi giữa người chơi và người nghe tồn tại một sợi dây vô hình nhưng rõ ràng. Khoảnh khắc đó rất ngắn, nhưng đủ để khiến mọi thứ khác trở nên im lặng. Cũng từ chính những khoảnh khắc hiếm hoi ấy là lý do âm nhạc vẫn tồn tại, dù nhiều tranh luận cho rằng không “cần thiết”.
Tận tâm truyền lửa đam mê đến thế hệ “F1” của thầy Moram
Trong vai trò người thầy, anh không nhìn âm nhạc như một đích đến, mà là một hành trình được tiếp nối. Với anh, thành công lớn nhất không nằm ở danh hiệu, mà ở việc xây dựng được một thế hệ kế thừa, những học trò mà anh gọi thân mật là “F1”. Từ những ngày đầu còn bỡ ngỡ, đến khi có thể cầm đàn, hiểu được kỹ thuật và cảm nhận âm nhạc bằng chính nội lực của mình, mỗi bước tiến của các em đều là kết quả của một quá trình truyền nghề bền bỉ. “Truyền lại được cái nghề và cái lửa cho tụi nhỏ, với anh quý hơn mọi giải thưởng”, anh chia sẻ.
Nhớ lại, anh cho biết tư duy làm nghề của anh chịu ảnh hưởng sâu sắc từ những người thầy và tiền bối mà anh kính trọng, những nghệ sĩ chọn cách sống và làm việc trong sự tĩnh lặng. Họ không phô diễn kỹ thuật, không đánh bóng tên tuổi, mà để giá trị nghệ thuật tự lên tiếng qua từng âm thanh. Chính tinh thần đó đã định hình nên một lựa chọn rõ ràng trong con đường của anh: thay vì chạy theo sự ồn ào, anh chọn sự lặng lẽ; thay vì phô trương cái tôi, anh đặt nó vào chiều sâu của tiếng đàn.
Và có lẽ, câu hỏi “Âm nhạc có thực sự quan trọng?” rồi sẽ không cần thêm lời lý giải. Thế hệ tiếp nối – những “F1” ấy sẽ trả lời bằng chính cách họ chơi đàn, cảm nhận và sống cùng âm nhạc.
